جدیدترین اخبار

هنر تلاوت قرآن در سایت تنغیم، پایگاه جهانی قرآنیان

نقدی بر نتایج مسابقات بین المللی مالزی 93

همانطور که همه ما می دانیم هر ساله مسابقات مختلف قرآن کریم در سطح کشورهای اسلامی برگزار شده و قاریان و حافظان منتخب از هر کشور در این رقابت ها حضور یافته و با یکدیگر به رقابت می پردازند. امسال نیز مانند سنوات گذشته، جمهوری اسلامی، نمایندگان خویش را به این مسابقات اعزام نمود. امسال نیز نماینده شایسته کشورمان در مسابقات بین المللی کشور مالزی، دوست و برادر عزیزم، حاج حامد آقای ولیزاده به عنوان نماینده جمهوری اسلامی در این رقابتها حضور یافته و تلاوت زیبایی را ارائه کردند.

بسم اله الرحمن الرحیم
و لا تقف لیس لک به علم

همه می دانیم که فشارهای سیاسی و لابی های ایجاد شده و مخالف مذهب حقه تشیع در صحنه مسابقات بین المللی در کشورهای اسلامی، نتایج غیر واقعی و به دور از انتظار را رقم زده که همین امر منجر به زیر سؤال رفتن این مسابقات گشته است. به دور از هرگونه اغماض و نگاه مغرضانه به همه این مسابقات، حقیقتاً با بررسی آیین نامه ها، شیوه های داوری و سطح تلاوت شرکت کنندگان و ... در این مسابقات، به ضعف عمیق این بخش ها پی برده می شود. کلی نگری و عدم تشریح دقیق مواد مندرج آیین نامه ای و همچنین اتخاذ روش های سنتی و غیرمتبحرانه که متأثر از سبک برخی قراء بزرگ مصری در این آیین نامه ها است، قاری و حافظ اعزامی را دچار سردرگمی کرده و طریق مشخصی را جهت ارائه یک تلاوت مطلوب و استاندارد به وی نشان نمی دهد. لذا وی نمی تواند آنطور که مورد پسند و انتظار هیئت داوران آن مسابقات است، تلاوت و یا محفوظات خویش را ارائه نماید. در موارد متعدد نیز مشاهده نموده ایم که قاری و حافظ اعزامی از جمهوری اسلامی با وجود بهترین اجراها به علت وجود لابی های ضد تشیع از کسب رتبه باز مانده است. اما با مشاهده موارد متعدد در این خصوص، مسئولین ذیربط جمهوری اسلامی بر اساس سیاست های قرآنی کشور، قاری و حافظ منتخب را با تفکر در صحنه بودن به این مسابقات اعزام می کنند که لازم است به جهت دفاع از جایگاه قرآنی جمهوری اسلامی در صحنه مسابقات بین المللی، مسئولین امر در این خصوص رایزنی های لازم و ضروری را صورت دهند.
اما همانند سنوات گذشته، پس از اعلام نتایج مسابقات بین المللی کشور مالزی، تحلیل و بررسی های متفاوتی از تلاوت نفرات اول تا پنجم در میان جامعه قرآنی صورت گرفت که این امر نشان از اهمیت آن است. اتخاذ روش تعریف و تمجید وافر همراه با اغراق و چشم پوشی از نقاط ضعف قاری یا حافظ در مواقعی که موفق به کسب رتبه می شود و یا انتقادات شدید و مغرضانه و به دور از ادب و اخلاق در مواقعی که نماینده ای از ایران در مسابقات خاصی موفق به کسب رتبه نمی شود همواره گریبانگیر افرادی است که در جایکاه منتقد و یا نقاد قرار می گیرند و دچار افراط و تفریط در نقد می گردند. واضح و آشکار است کسی که در جایگاه نقد و کارشناسی قرار می گیرد ابتدا باید به موضوعات و مسائل مربوطه احاطه علمی و عملی داشته و به آن کاملاً مسلط باشد. مع الاسف است که در بعضی از برنامه های کارشناسی صدا و سیما، از افرادی که از توانمندی ها و شایستگی های علمی لازم برخوردار نبوده و یا جایگاه مناسبی در مقام تحلیل ندارند و صرفاٌ به علت رتبه و سبقه قبلی در این جایگاه به عنوان کارشناس قرار می گیرند استفاده می شود. البته در کشور ما فضای نقد و انتقاد فعالیت های قرآنی و بخصوص تلاوت قرآن، در مسیر صحیح و قرآنی خود قرار ندارد و این به علت ضعف علمی، عملی و اخلاقی زیادی است که در میان بسیاری از اهل نقد و منتقدین وجود دارد. همه ما می دانیم که نقد کردن به معنی بازگو کردن زوایای ضعف و قوت هر چیزی است و بازگو کردن هر دو بخش منجر به قضاوت صحیح و عادلانه خواهد شد. همچنین بدیهی است که برای تحلیل و بررسی هر چیزی باید از مسائل کیفی، اصول و ضوابط آن چیز اطلاع کافی و وافی را داشت. کارشناسی که به خود زحمت گوش دادن تلاوت را نمی دهد چگونه می تواند تحلیل و کارشناسی کند؟
همواره باید این نکته را مورد نظر قرار دهیم که نقد به معنی قضاوت نیست و هیچ وقت نیز در این جایگاه قرار نمی گیرد که متأسفانه در نقدها به این مسئله توجه نمی شود و بسیاری از افراد بجای نقد، مرتکب قضاوت، قیاس و محکوم کردن افراد می شوند که همین امر موجب ارائه نظرات ناصحیح و غیرعلمی می گردد. معلم خوب کسی است که با مشاهده نقاط ضعف و قوت، ابتدا تقاط قوت را بازگو کرده و سپس با زبانی لیّن و با تأسی از اخلاق خوب و لحنی اثرگذار و مؤدبانه به بازگو کردن نقاط ضعف بپردازد و برای رفع نقاط ضعف، راه و چاره را نیز نشان دهد.

اما غرض از این نوشتار این است که به این مطلب وارد شویم و آن این است:
شبکه قرآن و معارف سیما به جهت تنویر افکار عمومی و اطلاع سایرین از کم و کیف برگزاری مسابقات بین المللی کشور مالزی، از دو تن از اساتید قرآن کریم دعوت به عمل آورد تا مسابقات مذکور و همچنین تلاوت پنج نفر اول این مسابقات را به صورت خلاصه نقد و بررسی نمایند. ما می دانیم که هر ساله، بهترین قاریان کشور، به تناسب سطح کیفی هر مسابقه و همچنین با توجه به توانمندی های ایشان و ....  به این مسابقات اعزام می شوند. همه ما می دانیم که شرکت در هر مسابقه ای تابع شناخت و رعایت یکسری از قوانین تعیین شده (چه صحیح و چه ناصحیح) می باشد. همچنین نقد و بررسی هر مسابقه ای نیز تابع شناخت آن شرایط و اطلاع کافی از کم و کیف کار خواهد بود. همچنین برای بررسی هر تلاوتی باید از عنوان های کیفی مشخصی استفاده نمود. مثلاٌ در بررسی مسائل لحنی باید پارامترهایی را مورد نظر قرار داد. از جمله مثلاً ردیف لحنی، تحریرها، تکنیک ها و ... که بتوان بر اساس آن قضاوت نمود. همچنین سایر بخش های دیگر تلاوت. بدون در نظر گرفتن پارامترهای کیفی، تحلیل گر قطعاً دچار سردرگمی در تحلیل شده و حرافی خواهد کرد همانطور که در برنامه تحلیلی برگزار شده قبلی نیز، بعضی از تحلیل گران دچار آن شده اند. خیلی از دوستان و عزیزان نیز در بررسی تلاوت های ارائه شده در مسابقات بین المللی دچار اشتباه و خلط در قضاوت می شوند به این معنا که تلاوتی که در شرایط خاص خود اجرا شده است را با آیین نامه و شرایط دیگری مورد بررسی قرار می دهند که همین امر منجر به قضاوت های نادرست و ناصحیح ایشان می شود. لازمه این امر آن است که ابتدا در خصوص آن مطلب، مقداری اطلاعات کسب شده و بدون بررسی و علم قبلی در مورد مطلبی صحبت نشود. کما اینکه مولا علی فرمود کسی که از روی بی اطلاعی صحبت کند به حرافی و دروغگویی متوسل خواهد شد. آشکار است که برای بررسی و تحلیل تلاوت های اجرا شده در مسابقات بین المللی مالزی ابتدا باید موارد آیین نامه ای این مسابقات مطالعه شده و سپس تلاوت های نفرات اول تا پنجم را بر اساس مواد مندرج در آن تحلیل و بررسی کرد. در کارشناسی بعضی افراد که در جایگاه تحلیل گر قرار گرفتند، واضح و مشخص بود که اطلاعات بسیار اندکی در این خصوص داشته و تلاوت را با معیارهای خویش نقد و بررسی می نمودند نه معیارهای مندرج. لذا این امری اخلاقی است که تحلیل گر در صورت عدم توانمندی در جایگاه تحلیل قرار نگیرد و جایگاه و شأن علمی خویش را حفظ نماید.
همچنین قابل توجه است که سال ها پیش، به دلیل حضور استاد مصطفی اسماعیل در این کشور، آیین نامه بخش صوت و لحن مسابقات کشور مالزی متأثر از تلاوت های ایشان شده است و نگاه تحلیل گران و قضاوت داوران نیز بر اساس تلاوت های استاد مصطفی اسماعیل می باشد. لذا قاریانی که به این کشور سفر می کنند، به جهت کسب رتبه ناچاراً حداقل باید ردیف صوتی تلاوت استاد مصطفی اسماعیل را اجرا کنند که همین امر منجر به مشکلات مختلفی می گردد زیرا همه افراد از توانمندی صوتی یکسانی برخوردار نیستند. هر ردیف صوتی ای، نغمه خاص خود را می طلبد و قاری نمی تواند از هر نغمه ای در تلاوت خویش استفاده کند زیرا دچار مشکل در مودولاسیون لحنی در تلاوت می گردد. همچنین با توجه به اینکه این آیین نامه در بخش لحن نیز متأثر از تلاوت های استاد مصطفی اسماعیل می باشد لذا عموماً نغماتی مورد پسند قرار می گیرد که استاد مصطفی اسماعیل در تلاوت خویش از آن استفاده نموده است. لذا با وجود چنین شرایطی، ارائه یک تلاوت مقبول در آن شرایط، کاری بس سخت خواهد بود. در زیر آیین نامه مسابقات کشور مالزی اشاره می گردد:

صوت 15 نمره
الف): جذابیت
ب): نداشتن تکلف
ج): وضوح قدرت و زیبایی صدا
د): صوتی که از ابتدا تا انتهای تلاوت به سبب فشار صوتی بالا و یا پایین در تلاوت تغییر نکند.
نکته ها:
صوت زیبا و ویژه حاوی عناصر زیر می باشد:
الف): صدای زیبا و جذابی که بتواند نغمات را با زیبایی هرچه تمام تر بخواند.
ب): صدای مسترسل و لطیف و جذابی که در حالات ارتفاع، بم و توسط نجوبی واضح باشد.
ج): تناسب صوت با جنس
د): توانایی بر سیطره بر صدا حتی در زمان اوج گیری جهت تلاوت و طبقات بالا
ذ): توانایی بر سیطره کامل نغمات در حالات ارتفاع و بم و توسط
ر): صدای پرانعطاف و زنده

لحن 25 نمره
الف): تلاوت بایستی با مقامات و نغمات عربی باشد و قاری بایستی در کل تلاوت حداقل 4 نغمه و یا مقام تلاوت نماید و می تواند تلاوت را با هر نغمه ای که خواست آغاز کند.
ب): هر مقام با نغمه ای که در آغاز تلاوت می شود بایستی به شکل منظم و درجه درجه باشد و حداقل در 4 نفس باشد.
ج): هر مقام یا نغمه بایستی به شکل منظم تلاوت شود. هر مقام به دنبال مقام دیگر و نباید قاری بین این مقامات خلط نماید.
د): مقام یا نغمه انتهایی بایستی همان باشد که در ابتدای تلات با آن نغمه آغاز شد.
نکته ها:
لحن ممتاز و ویژه لحنی است که حاوی مضامین زیر باشد:
الف): هر مقام تلاوت شده بایستی حداقل در 4 نفس منظم و مرتب تلاوت شود.
ب): نغمه یا مقامی برتر است که نشان دهنده شخصیت همان قاری و عدم تقلید او از قاری شناخته شده ای باشد.
ج): نغمه متناسب با معنا باشد البته نباید از قواعد تجوید و اصول خارج شد.
د): مقامات یا نغمه هایی که تلاوت می شود حاوی جذابیت ویژه شود. به عبارتی دارای زخارف نغمه ای باشد.
ذ): مسلط بودن در اداء مقام یا نغمه در تمامی درجات صوتی اعم از قرار، جواب، جواب الجواب و توانایی بر تلاوت بیش از 4 مقام یا نغمه. البته مشروط بر آنکه از مدت زمان اختصاص یافته تلاوت بیشتر نشود.
ر): اجرای حداقل 4 مقام در تلاوت

فصاحت 20 نمره
فصاحت شامل:
الف): دقت و اتقان در قرائت و فصاحت در تلفظ (نطق)
ب): عدم تکلف در نطق الفاظ و آیات
ج): رعایت کلیه حرکات و تشدیدها
د): وقف و ابتدای مناسب که شامل 4 وقف و وقف جبریلی و نبوی می شود.
ذ): اعتدال در تلاوت به شکلی که نه تند و نه کند باشد.

تجوید 40 نمره
الف): رعایت کلیه احکام تجوید و مسائل مربوط به آن
ب): تلفظ صحیح مخارج حروف مثل: ص، ض، ط، ظ، ع، غ، ف، ق و ... از جهت درشتی و نرمی آنها
ج) رعایت احکام ترقیق و تفخیم و خصوصاً در حرف لام و راء
د): مد اصلی و مد بدل شامل دو حرکت می باشد.
ه): مد منفصل به مقدار 2 - 4 - 5 حرکت کشیده می شود و بر قاری لازم است هر یک از این وجوه را انتخاب و تا انتهای تلاوت ملزم به رعایت آن وجه باشد و دقت داشته باشد که توازن بین مدها را رعایت نماید. همینطور در مد متصل که مجاز است 4 - 5 - 6 حرکت هنگام وقف مد بدهد.
و): مد لازم کلامی و حرفی مثقل و مد استفهام بایستی به مقدار 6 حرکت کشیده شود.
ز): مد عارضی به مقدار 2 - 4 - 6 حرکت، آن هم فقط هنگام وقف کشیده می شود.
ح): مد عارضی به مقدار مد صله دو حرکت می باشد. اما اگر سبب مد (همزه) بعد از مد صله بوده، این سان به مقدار مد بدل از مد جایز منفصل کشیده خواهد شد.
ط): غنه دو حرکت کشیده می شود چه در حالت وقف و چه در حالت وصل.

اما به دور از هرگونه قضاوت قبلی و حس هموطن بودن نسبت به برادر عزیز و دوست داشتنی ام حاج حامد آقا، به جرأت می توان گفت با مطالعه دقیق مواد آیین نامه ای و بررسی هر پنج تلاوت منتخب، نتیجه اعلامی نسبت به کسب رتبه پنجم این مسابقات، کاملاً ناعادلانه و غیر قابل قبول است. تلاوت حاج حامد آقا بر اساس آیین نامه پرناقص مسابقات مالزی، در بخش های فصاحت و تجوید نسبت به سایر قاریان، از اتقان بسیار خوبی برخوردار بود. در بخش صوت و لحن نیز به گفته کارشناسان منصف و مطلع، دارای نواقص اندکی بود که در جمع نمره کلی تلاوت، کسب حداقل رتبه دوم، حق و شایسته ایشان بود. کما اینکه قرار گرفتن ایشان در رتبه اولی نیز قابل تصور بود. البته واضح و مشخص است که هیچ تلاوتی از هرجهت، کامل و بی نقص نیست و از شرایط پیرامونی خود اثر مثبت و منفی می گیرد و حاج حامد آقا نیز در خصوص تلاوت خویش چنین اذعان داشته اند. علاوه بر مسائل آیین نامه ای، ضعف زیاد سیستم صوتی محل مسابقات و سایر مسائل پشت پرده که شاهد آن هستیم، بر عدم اعطای رتبه به قاریان ایرانی تأثیرگذار بوده است.
اما در پایان برای برادر عزیز و دوست داشتنی ام حاج حامد ولیزاده آرزوی موفقیت داشته و همه تحلیل گران و کارشناسان را به رعایت تقوای در کلام، سخنوری از روی علم، و رعایت اخلاق حسنه معلمی دعوت می نمایم.

موفق و مؤید باشید
با احترام - محمد کاکاوند

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید